“Cardiologen bezoeken ouderen met hartfalen in vertrouwde omgeving”

Medewerkers en cliënt aan het woord: Sanneke de Boer en Annemieke van Rooij, cardiologen, Linda Bruinooge, Specialist ouderengeneeskunde en Mevrouw Haket, cliënt

Cardiologen bezoeken ouderen met hartfalen in vertrouwde omgeving

De 85-jarige mevrouw Haket herstelt na een lelijke val in huis op de revalidatieafdeling van zorginstelling Pieter van Foreest, locatie De Bieslandhof. Daarnaast heeft ze last van benauwdheid door hartfalen. Wekelijks bezoeken cardioloog Sanneke de Boer of Physician Assistent (PA) Annemieke van Rooij cliënten van de zorginstelling in hun vertrouwde woonomgeving. En in het geval van mevrouw Haket, haar tijdelijke thuis. Met deze proef willen het Reinier de Graaf ziekenhuis en Pieter van Foreest het aantal ziekenhuisopnamen van kwetsbare ouderen met hartfalen naar beneden brengen en hun kwaliteit van leven verbeteren.

“Bij mensen met hartfalen werkt het hart minder goed en kan het niet genoeg bloed rondpompen”, legt Annemieke uit. “Met klachten als benauwdheid en vocht vasthouden tot gevolg. Dit is een chronische ziekte; het hart gaat langzaam achteruit.” Volgens de Hartstichting telt Nederland jaarlijks ruim 30.000 ziekenhuisopnames van patiënten met de diagnose hartfalen. 87 procent van hen is 65 jaar of ouder. In 2018 nam Reinier de Graaf 290 patiënten op. Door de vergrijzing zal het aantal mensen met chronisch hartfalen in de regio de komende jaren met 30 procent stijgen. Mevrouw Haket is erg tevreden over de zorg die ze krijgt van de specialisten van het ziekenhuis en Pieter van Foreest. “Normaal gesproken ga ik op controle in het Langeland Ziekenhuis in Zoetermeer. Eén van mijn kinderen gaat dan met me mee”, vertelt ze. “Vaak zijn de bewoners die Pieter van Foreest voordraagt voor het programma al patiënt in ons ziekenhuis”, zegt Sanneke. Zo ook mevrouw Haket. Onlangs moest ze voor hartfalen worden opgenomen in Reinier de Graaf. “Nu ik in de Bieslandhof zit, komt de dokter hier langs. Makkelijker kan niet! Het bevalt hier prima. Natuurlijk, het is wel anders dan in je eigen huis, maar ik heb niets te klagen.”

Annemieke en Sanneke letten tijdens hun visites vooral op symptomen die wijzen op het ontsporen van hartfalen. Sanneke maakt als cardioloog bijvoorbeeld ter plekke hartecho’s. “Bij ouderen met ernstig hartfalen zien we een combinatie van klachten, zoals benauwdheid, onverklaarbare snelle gewichtstoename en vocht vasthouden”, vertelt ze. “We noemen dat ontsporen. Hierdoor gaan patiënten plotseling achteruit en belanden ze vaak in het ziekenhuis. Samen met de specialist ouderengeneeskunde van Pieter van Foreest stellen we een behandelplan op maat op, gericht op de juiste medicatie én het voorkomen van ontsporen van hartfalen.” “Het voordeel van huisbezoek is dat de belasting voor de bewoner minder groot is”, legt Linda Bruinooge, één van de specialisten ouderengeneeskunde bij Pieter van Foreest, uit. “Ze hoeven niet voor onderzoek naar het ziekenhuis, wat toch vaak een hele onderneming is. Ze kunnen vaak ook niet goed meer vertellen welke klachten ze hebben. Omdat er nu een kort lijntje is met de cardioloog en PA kunnen we sneller starten met de behandeling. Dat vinden patiënten heel fijn.”

Annemieke en Sanneke: ‘Het is ook ontzettend leuk om visite te lopen’

Vergrijzing

Reinier de Graaf wil bovendien met deze proef voorkomen dat kwetsbare ouderen met hartfalen op de Spoedeisende Hulp belanden of in het ziekenhuis moeten worden opgenomen. PA Annemieke is ervan overtuigd dat huisbezoek hieraan een grote bijdrage kan leveren. “Het viel mij op dat er een grote instroom van ouderen met hartfalen op de verpleegafdelingen in Reinier de Graaf is. Deze mensen liggen langer dan gemiddeld in het ziekenhuis. Het is goed om na te denken hoe je de patiëntenstroom en de zorg voor patiënten beter kunt regelen. Je ziet hierin een verandering in de manier van denken. Het ziekenhuis is er echt voor de ‘cure’, de behandeling. Pieter van Foreest is er voor de ‘care’; hoe maak je het ouderen zo comfortabel mogelijk in de laatste fase van hun leven. Ik vind het belangrijk om te kijken of we door de muren heen kunnen breken. Wat kunnen we voor elkaar betekenen?”

Specialist ouderengeneeskunde Linda: “In hun vertrouwde omgeving herstellen ouderen beter. Bij ouderen met hartfalen is sprake van een wankel evenwicht. Ze zijn erg kwetsbaar en hebben meestal meerdere medische problemen. Bij een ziekenhuisopname lopen ze het risico complicaties te krijgen. Dit kan hun revalidatie of kwaliteit van leven in gevaar brengen. Soms brengen ze zelfs hun laatste dagen in een ziekenhuisbed door.” Sanneke vult aan: “Als je vroeg kunt ingrijpen is dat winst. Voor het ziekenhuis én voor de patiënt. Ik kan deze patiënten bij Pieter van Foreest ook prima begeleiden.”

Linda: ‘Het voordeel van huisbezoek is dat de belasting voor de bewoner minder groot is’

Sanneke, Annemieke en Linda ervaren de samenwerking als heel prettig. “Wij leren van de expertise van Reinier de Graaf. De drempel is veel lager om advies te vragen”, zegt Linda. “Het is ook ontzettend leuk om visite te lopen”, vinden Annemieke en Sanneke. “Elke locatie is weer anders!” De proef met het huisbezoek loopt tot april van dit jaar. “Daarna gaan we onze ervaringen evalueren en bekijken of de huisbezoeken inderdaad effect hebben op het ontsporen van hartfalen en het aantal ziekenhuisopnamen”, zegt Annemieke. “Als blijkt dat de samenwerking goed te onderbouwen is, zetten we deze zeker voort”, aldus Sanneke.

Wat is een Physician Assistent?

Een PA is de rechterhand van een medisch specialist, die zich vooral bezighoudt met de medische behandeling (cure) van de patiënt. De PA voert zelfstandig medische handelingen uit, stelt behandelplannen op en volgt de situatie van patiënten. De arts is eindverantwoordelijk voor de behandeling. Annemieke van Rooij is een PA gespecialiseerd in hartfalen.

Bron: Reinier de Graaf
Fotograaf: Vincent Basler