“Creëer een rustige omgeving”

Christine Quak, logopedist

Dementie is een veel voorkomende aandoening waar steeds meer mensen op de een of andere manier mee te maken krijgen. Dementie kan zich uiten in o.a. geheugenproblemen, verandering in gedrag, verminderd initiatief, maar ook in de achteruitgang van de taalfuncties, van de communicatieve vaardigheden en in verandering van kauwen en slikken.

Christine Quak biedt als logopedist hulp bij deze problematiek. Christine is werkzaam bij Pieter van Foreest en werkt zowel in de langdurige zorg (verpleegafdelingen in het Westland) als in de eerstelijnszorg (Pieters Behandel Praktijk) waar mensen naar de praktijk komen of de mensenthuis bezocht worden. Zij werkt met collega-logopedisten in een team waar een prettige samenwerking is tussen behandelaren, casemanagers, artsen en verzorgenden/verpleegkundigen. “Na mijn opleiding logopedie heb ik klinische linguïstiek gestudeerd en mij gespecialiseerd in afasie. Ik heb me na mijn studie gericht op het behandelen van volwassenen met neurologische talen spraakstoornissen en slikstoornissen. Mensen komen bij mij als zij niet goed meer op woorden kunnen komen, niet meer goed begrijpen wat gezegd is, niet meer goed de krant kunnen lezenof minder goed verstaanbaar spreken”, aldus Christine, die iets vertelt over hoe het taalsysteem bij een mens werkt: “Taal gaat over luisteren, lezen, spreken, schrijven en begrijpen. Het vraagt naast verbale, ook non verbale vaardigheden als intonatie, mimiek en gebaren. Gedurende ons hele leven verzamelen wij woorden die worden opgeslagen in ons brein. Centraal in ons brein is ons interne woordenboek, een persoonlijk woordenboek, mooi geordend zodat we de woorden makkelijk kunnen vinden als we ze nodig hebben. Met al deze woorden kunnen we denken, redeneren, associëren. Door de veranderingen in de hersenen is voor iemand met dementie vroeg of laat het interne woordenboek niet meer voortdurend bereikbaar, niet meer volledig betrouwbaar of wordt het woordenboek dunner en leger”.

Wat kan er zoal veranderen? Christine: “Het wordt moeilijker om een woord te vinden, zeker als je bent afgeleid of moe bent. Je gebruikt per ongeluk een ander woord dan het bedoelde woord, je gaat minder praten of meer automatische taal gebruiken of je bent sneller de draad van een verhaal kwijt. Hierdoor gaan gesprekken steeds minder snel en kost het meer moeite en energie om een gesprek te volgen. Dit kan leiden tot leegtes in een gesprek, misverstanden en frustratie”.

Werkwijze    
De communicatieproblemen kunnen bij alle vormen van dementie voorkomen. De verschijnselen verschillen per persoon, per vorm en per fase. Christine: “Tijdens een eerste bezoek maak ik kennis. Daarna breng ik de mogelijkheden en moeilijkheden in kaart waarna ik een communicatieadvies maak en dit bespreek met de persoon met dementie en zijn of haar echtgenoot/echtgenote en/ of kinderen. Ook zal worden besproken of een behandeling gestart zal worden. Zo’n behandeling kan bijvoorbeeld bestaan uit het aanpassen van een persoonlijk communicatiehulpmiddel met ondersteuning van woorden of foto’s. Dit doe ik altijd in samenwerking met familieleden. Zij kennen de persoon met dementie immers goed”.

Adviezen                                                                                                                                                                       
Wat is de beste wijze om te communiceren met iemand met dementie? “Creëer een rustige omgeving; dit helpt met concentreren. Spreek rustig, met aandacht en maak oogcontact. Vertel iets nog een keer; dit helpt om het verhaal beter te laten landen en spreek in korte zinnen. Ook af en toe het gesprek samenvatten is zinvol. Help de ander door het gesprek heen. Als je weet wat bedoeld wordt, help gerust door het gezochte woord te zeggen of help iemand weer op gang door te zeggen ‘je was iets aan het vertellen over…?’ Maar communicatie kan, zoals eerder aangegeven, ook non verbaal. Een aanraking, samen wandelen, zingen of kijken is ook contact”, legt Christine uit. Slikproblemen Ook bij slikproblemen biedt de logopedist uitkomst: “We slikken wel 2000 keer per dag. We slikken speeksel, eten, drinken door zonder dat we erbij hoeven na te denken. Toch gaat het slikken niet zomaar, er komt heel wat bij kijken. Ik leg het altijd uit aan de hand van een afbeelding om inzicht te krijgen in de bewegingen van de lippen, de tong, het strottenhoofd en de slokdarm bij het slikken. Maar ook de sfeer, de ruimte, de manier van eten en drinken kan het slikken beïnvloeden”, aldus Christine. “Wanneer iemand slikproblemen heeft, is dat het duidelijkst te merken als hij/ zij moet hoesten tijdens of na het eten of drinken. Maar minder duidelijke signalen kunnen zijn: langzaam eten of eten lang in de mond houden. Vaak worden mijn collega of ik ingeschakeld om het slikken te beoordelen en om advies te geven, ook bij mensen met dementie. Om een goed beeld te krijgen, vraag ik of ik mee kan eten tijdens het ontbijt of de lunch (ik neem mijn eigen lunchpakketje mee!). Al tijdens die observatie probeer ik met aanpassingen te kijken of het slikken verandert. Soms kan een kleine aanpassing van bijvoorbeeld de zithouding, het kopje of de voeding het slikken al behoorlijk verbeteren. Soms zoek ik de samenwerking op met de diëtist, wijkverpleegkundige, fysiotherapeut of ergotherapeut. Het voordeel van mijn werksetting is dat de lijnen erg kort zijn. Het uiteindelijke doel is dat iemand zo lang mogelijk lekker en veilig kan blijven eten”.

Bron: GZBW / juni uitgave 2018

Pas jij bij Pieter van Foreest?

Vind je vacature

Samen, jezelf zijn, boven verwachting

Wij vinden dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Het leven leiden dat je zelf wilt. Gelukkig zijn zoals je daar zelf of samen naar streeft. Dat is de grootste rijkdom voor mensen. Oók als je hulp en ondersteuning nodig hebt.

Daarvoor werken we samen. Want alleen samen met de cliënt, familie, mantelzorgers, collega’s, vrijwilligers, buurtgenoten en samenwerkingspartners kunnen we hét verschil maken en de gewone dingen boven verwachting goed doen.

x

Uw mening over onze website

Wil jij ons helpen om onze website nog beter te maken?


Ik doe mee

Deze pop-up sluit in 5

x

Help ons om onze website nog beter te maken in 3 stappen

Geef uw mening

1 van 3

Heeft u de informatie gevonden die u zocht?

Zo nee, welke informatie zoekt u?