“Wat mij het meeste is bijgebleven, is de bewustwording van de manier van luisteren en met welke intentie je in een gesprek zit”

Margot van Acker (interne trainer) en Chantal Lansbergen (Maatschappelijk Werk)

Leren doe je je leven lang. Ook met een diploma op zak en wanneer je een baan hebt. De collega’s van Maatschappelijk Werk van Pieter van Foreest zijn zich hier bewust van en kijken met elkaar waar zij hun dienstverlening nog verder kunnen verbeteren. Afgelopen maanden hebben zij een training op maat gevolgd over rouw en verlies bij mantelzorgers. Deze cursus werd speciaal voor hen gemaakt door Margot van Acker, interne trainer bij Pieter van Foreest en gespecialiseerd in afscheid nemen en ondersteuning bij verlies en rouw. Door de Lock down i.v.m. het coronavirus was er tijd om de training te ontwikkelen, verzorgen en te volgen (toen de maatregelen iets versoepelden). We spraken met Chantal Lansbergen, Dorieke Faddegon (maatschappelijk werkers) en Margot van Acker (interne trainer) over deze training en de uitkomsten ervan.

Chantal: ‘In augustus 2019 werd ons team uitgebreid met een vierde collega. Mede hierdoor groeide bij ons de wens om het maatschappelijk werk te (her)ontwikkelen en onszelf steviger op de kaart te zetten. Het grootste deel van ons werk bestaat uit het ondersteunen en begeleiden van mantelzorgers op allerlei fronten. Het onderwerp rouw komt daarbij vaak aan bod. Niet alleen rouw bij overlijden maar ook rouw doordat iemand ziek wordt en bijvoorbeeld afscheid moet nemen van zijn of haar oude leven. We vinden het belangrijk om op dit onderdeel bij te blijven en onze kennis te blijven vergroten.’

Hoe concreter de vraag is, hoe beter je de training kan toespitsen

Dorieke: ‘We hebben eerst gekeken naar standaard trainingen en opleidingen die op het gebied van rouwverwerking aangeboden worden, maar we vonden hier geen echte match in. Veel trainingen zijn algemeen van aard en wij waren op zoek naar meer diepgang. Daarbij zijn de trainingen vaak prijzig en we vonden het zonde als we geen waar voor ons geld kregen. Uiteindelijk kwamen we bij Margot uit. Als interne trainer kent zij de organisatie als geen ander en ze heeft veel kennis over het onderwerp ondersteuning bij verlies en rouw. Zodoende hebben wij onze wensen bij haar neergelegd en gevraagd of zij ons hierbij kon helpen.’

Margot: ‘We zijn eerst met elkaar in gesprek gegaan om de vraag van de maatschappelijk werkers concreet te maken. Het is belangrijk dat een training aansluit bij de vraag van de deelnemers. Hoe concreter de vraag is, hoe beter je de training kan toespitsen. Het team Maatschappelijk Werk was op zoek naar de nieuwste inzichten op het gebied van rouw en wilde daarnaast een eenduidige werkwijze hoe zij te werk konden gaan.’ Chantal vult aan: ‘We hebben natuurlijk alle vier onze eigen manier van werken, maar de uitgangspunten moeten hetzelfde zijn. Margot heeft ons geholpen om die uitgangspunten helder en inzichtelijk te krijgen.’

Margot: ‘We zijn uiteindelijk gekomen tot een training van vier dagdelen. Eerst hebben wij het gehad over de achtergronden van rouw. Hoe gaan mensen om met moeilijkheden en hoe kun je iemand hier het beste in ondersteunen. Daarna hebben we onderzocht hoe je als professional èn als team die ondersteuning kan bieden en hoe je duidelijk kunt maken aan mantelzorgers en ook aan collega’s waar je als maatschappelijk werker voor bent en ook waar je niet voor bent. Vervolgens zijn we met elkaar een plan van aanpak gaan maken om de juiste positie te bepalen en wat daarvoor nodig is.’

De bewustwording van de manier van luisteren

Op de vraag wat er het meest is bijgebleven uit de trainingen komt een verrassend antwoord. Chantal: ’Wat mij het meeste is bijgebleven, is de bewustwording van de manier van luisteren en met welke intentie je in een gesprek zit. We zijn als maatschappelijk werkers actieve luisteraars. We willen helpen en problemen oplossen. We zijn van de mouwen opstropen en actief aan de slag gaan, maar we ervaarden dat we hierdoor soms te snel gingen en merkten dat we dan het òns probleem maakten, in plaats van dat we de ander ondersteunden in het zelf oplossen.

Margot voegt lachend toe: ’Van tevoren werd specifiek aangegeven dat er geen wens was om gesprekstechnieken te trainen. Echter, het belangrijkste van een gesprek voeren, is het luisteren en dat kun je vanuit verschillende perspectieven doen. Op het puntje van je stoel, klaar om in actie te komen. Of juist rechtop met je rug tegen de rugleuning van de stoel, jezelf afvragend ‘wat wordt er nu echt van mij gevraagd?’ en deze vraag ook echt stellen aan de persoon met wie je in gesprek bent. Als je weet wat de vraag is, kun je veel meer maatwerk leveren.’

Chantal: ’Ja, dat was wel grappig. Margot leerde ons om letterlijk wat meer achterover te gaan zitten, te luisteren en te bedenken wat nu de vraag van die persoon is. En of mijn hulp wel hetgeen is wat iemand nodig heeft. We zijn zo gewend om snel in actie te komen terwijl het soms juist beter is de ander in actie te laten komen. Daarnaast hebben de achtergronden op het gebied van rouw die we van Margot hebben meegekregen, geholpen om ook weer anders naar een situatie te kijken of met een andere diepgang met iemand in gesprek te komen. Ik heb weer wat extra bagage in mijn rugzak waar ik op kan terugvallen wanneer gesprekken moeilijk verlopen. Dit geeft weer meer vertrouwen, waardoor je steviger in het gesprek zit.’

Pas jij bij Pieter van Foreest?

Vind je vacature

Samen, jezelf zijn, boven verwachting

Wij vinden dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Het leven leiden dat je zelf wilt. Gelukkig zijn zoals je daar zelf of samen naar streeft. Dat is de grootste rijkdom voor mensen. Oók als je hulp en ondersteuning nodig hebt.

Daarvoor werken we samen. Want alleen samen met de cliënt, familie, mantelzorgers, collega’s, vrijwilligers, buurtgenoten en samenwerkingspartners kunnen we hét verschil maken en de gewone dingen boven verwachting goed doen.